روزهاي ششم تا هشتم خرداد ماه سال ١٣٨١ شمسي دانشگاه بيرجند شاهد برگزاري همايش بين المللي عبدالعلي بيرجندي، دانشمند قرن دهم كشورمان بود.
اين همايش در سال جهاني رياضيات براي پاس داشت مقام رياضيدانان و دانشمنداني كه در اين زمينه فعاليتي داشته اند، برگزار شد.
در اين همايش ٣٩ مقاله ارائه شد كه از مجموع آن ها ٢٠ مقاله درباره موضوع اصلي همايش يعني زندگي و آثار عبدالعلي بيرجندي و بقيه در رابطه با دانش و فرهنگ ايران، موقعيت اجتماعي و فرهنگي و جغرافيايي شهر بيرجند، گنبدهاي خراسان و بررسي نقش شهر هرات افغانستان در تاريخ اين كشور بود.
مجموعه مقالات همايش بين المللي ملاعبدالعلي بيرجند به اهتمام دكتر محمود رفيعي چاپ و منتشر شده است.
اين كتاب دو بخش دارد كه در قسمت اول آن مقالاتي چون آثار عبدالعلي بيرجندي و اهميت آن ها براي علوم قرون وسطي هند، عبدالعلي بيرجندي ازديدگاه دانشمندان شوروي سابق، نگاهي به موقعيت اجتماعي، علمي، تاريخي خراسان در قرن نهم و عصر علامه مولانا عبدالعلي بيرجندي، اصطلاحات و باورهاي نجومي در رساله آداب الفلاحه عبدالعلي بيرجندي و...وجود دارد كه درمجموع ١٥ مقاله است.در بخش دوم كتاب نيز ٧ مقاله وجود دارد كه از جمله آن ها مي توان به گزارشي درباره ترجمه يك اثر از عبدالعلي بيرجندي به زبان سانسكريت(ترجمه مقدمه كتاب)، گزارشي مختصر از مراحل شناسايي و كاوش باستان شناسي گورستان تاريخي بجد به همراه منابع براي تعيين محل دفن او و كتاب شناسي آثار عبدالعلي بيرجندي در كتابخانه هاي ايران را نام برد.
پس از فهرست عنوان مقالات و نويسندگان آن ها، گزارشي از برپايي كنگره بزرگ داشت عبدالعلي بيرجندي به قلم فريده قاسملو عضو گروه تاريخ علم بنياد دايرة المعارف اسلامي زينت بخش صفحه هاي ابتدايي اين كتاب است.
سپس مطلبي با عنوان آثار عبدالعلي بيرجندي در هند و اهميت آن ها براي قرون وسطي هند كه توسط شيخ محمدرضا ا... انصاري رئيس كميسيون تاريخ نجوم قديم و قرون وسطي انجمن بين الملل تاريخ علوم نوشته و ترجمه آن را دكتر محمود رفيعي استاد دانشگاه تهران انجام داده، كه به عنوان مقدمه كتاب ذكر شده است.در يكي از مقالاتي كه در اين كتاب با عنوان (نگاهي به موقعيت اجتماعي، علمي، تاريخي خراسان در قرن نهم هجري و عصر علامه مولانا عبدالعلي بيرجندي) به قلم غلامرضا بهمني عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامي بيرجند آمده است، به نقل از صاحب تاريخ حبيب السير مي خوانيم:( مولانا عبدالعلي بيرجندي جامع اصناف محسوس و معقول است و حاوي انواع مسائل فروع و اصول، در علم نجوم وحكميات بي مثل و بدل است و در شيوه زهدو تقوي ضرب المثل، علم حديث را نزد غياث مطالعه كرده و فنون حكمي را در محضر مولانا منورولد مولانا معين الدين كاشاني تحصيل فرموده و ساير علوم متداوله را از مولانا كمال الدين حسين القنوي كسب كرده و در خدمت شيخ الاسلامي مولانا سيف الدين تفتازني و مولانا كمال الدين مسعود شرواني نيز شرط تلمذ به جاي آورده...)
در قسمت تصاوير و پيوست كه در انتهاي كتاب آمده است نيز علاوه بر سروده اي از كاظم غني در نعت عبدالعلي بيرجندي، ٢٧ تصوير مربوط به گورستان بجد آرامگاه عبدالعلي بيرجندي و صفحه هايي ازكتاب شرح زيج الغ بيك، رساله صنعت آلات رصد و... به چشم مي خورد كه زينت بخش صفحه هاي پاياني كتاب است.
كتاب (مجموعه مقالات همايش بين المللي بزرگ داشت ملا عبدالعلي بيرجندي) در سال ١٣٨٦ توسط انتشارات هيرمند و در ٣٩٠ صفحه با قيمت ٤ هزار تومان منتشر شده و در اختيار علاقه مندان قرار گرفته است.
منبع:روزنامه خراسان،ویژه نامه خراسان جنوبی تاریخ:۱۴/۱۲/۸۶

