از کویر مرکزی ایران اگر به سمت شرق حرکت کنید به سرزمینی نسبتا مرتفع و کوهستانی بر می خورید که در گذشته به "قهستان" به معنای سرزمین کوهستانی معروف بوده است.این منطقه در گذشته شهرهای زیادی از شرق ایران را شامل می شده است.
این منطقه با آب و هوای گرم و خشک کویری تاریخ پر فراز و نشیبی دارد که بعد ها جزوی از خاک خراسان بزرگ شده است.
:: استان خراسان جنوبی:
استان خراسان جنوبی،استانی نسبتا پهناور و نو پا در شرق خاک ایران است که از عمرش بیش از 4 سال نمی گذرد.در اوایل سال 1383 بعد از کش و قوس های فراوان بالاخره این استان به مرکزیت بیرجند از خراسان بزرگ منتزع شد و از آن تاریخ تا به اکنون شاهد تغییر و تحولات چشمگیری بوده است.
:: بیرجند ؛ مرکز استان خراسان جنوبی:
شهرستان بیرجند،مرکز این استان،با جمعیت بالغ بر 240000 نفری خود شهریست زیبا و آرام با طبیعت بکر و چشم نواز،سالهاست که در حاشیه کویر میزبان گردشگران و مهمانان زیادی از سراسر ایران است.از لحاظ جغرافیایی در 5913 طول شرقی و 32/53 عرض شمالی فرار دارد.ارتفاع آن از سطح دریا 1480 متر می باشد.
:: آب و هوا:
از لحاظ اقلیمی،این شهر به واسطه نزدیکی به کویر مرکزی ایران دارای آب و هوای گرم و خشک کویری است.در قدیم برای مقابله با گرمای داغ و خشک تابستان و سرمای سرد و سوزان زمستان مردم بیرجند خانه هایی با دیوارهای ضخیم خشتی و سقف های گنبدی می ساختند. همچنین برای مقابله با نفوذ تند بادهای داغ کویری،از درختان کاج به عنوان سپر دفاعی استفاده می کردند که در حال حاضر این درختان جلوه زیبایی به این شهر داده اند.
:: کشاورزی:
علیرغم مجاورت با کویر خشک و سوزان و خشکسالی های پی در پی،کشاورزی از اهمیت خاصی برخوردار است.محصولات بیرجند شامل زرشک،زعفران،عناب،بادام،گردو و ... است که اینها بخشی از سوغات بیرجند محسوب می شوند.
:: دانشگاه ها و مراکز آموزشی:
بیرجند با بهره گیری از مراکز دانشگاهی و آموزشی قوی و اساتید مجرب و خبره،اکنون به عنوان یک قطب دانشگاهی در ایران شناخته می شود.به طوری که در حال حاضر بیش از 18000 دانشجو در دانشگاه ها در مقاطع مختلف در این شهرمشغول تحصیل هستند.
:: بیرجند،شهر فرهنگ و ادب :
بیرجندی ها مردمان فهیم و مهمان نوازی هستند که به نیکی و حسن خلق مشهورند.به فرهنگ و ادب علاقمندند و همین مساله به این شهر وجهه فرهنگی بخشیده است.این شهر با تاریخ فاخرش زادگاه بزرگانی چون ابن حسام خوسفی،شاعر و عارف قرن 8 و9 ه.ق،حکیم سعد الدین نزاری شاعر و غزلسرای قرن 7 ه.ق و معاصر سعدی شیرازی،علامه عبدالعلی بیرجندی منجم و ریاضی دان نامی و ... بوده است.که همگی در تاریخ علم و ادب ایران افراد بزرگ و شاخصی هستند.
:: تاریخ بیرجند:
اگر به تاریخ علاقمند باشید و کمی حوصله به خرج دهید،در بیرجند با آثار تاریخی و فرهنگی زیبا و منحصربه فردی مواجه خواهید شد که همگی موید جلال و شکوه تاریخ دیرپای این شهر است.قلعه پایین شهر،ارگ کلاه فرنگی،باغ و عمارت رحیم آباد،مدرسه شوکتیه(که دومین مدرسه تاریخ ایران بعد از دارالفنون است) و چندین اثر مهم و دیدنی دیگر جزوی از این آثار و ابنیه هستند که همه ساله پذیرای گردشگران زیادی از سراسر ایران است.
:: صنعت در بیرجند:
بیرجند با داشتن معادن غنی و سرشار سنگ های ساختمانی از جمله گرانیت و مرمر و داشتن کارخانجات بزرگی مثل کویرتایر،کاشی نیلوفر،سیمان باقران و ... نقش مهمی در صنعت و اشتغال منطقه دارد.پس از تشکیل استان خراسان جنوبی به مرکزیت این شهر،این مراکز صنعتی به سرعت در حال گسترش هستند که همین مساله نیروی انسانی غیر بومی زیادی را از شهر ها و استان های مجاور به بیرجند کشانده است.
رفته رفته با همت مردم و دلسوزی مسئولین ای شهر به یکی از قطب های فرهنگی و صنعتی ایران تبدیل شده و آینده روشنی در انتظار آن خواهد بود.بنابر این میتوان امیدوار بود در آینده نزدیک این شهر به جایگاه واقعی خود در زمینه های مختلف برسد.مساله ای که دغدغه اصلی همه مردم و مسئولین دلسوز این شهرستان است.
امین فولادی
بهمن ۸۶ ، مشهد مقدس